Phần 2 của tập “Thơ đời” Bùi Chí Vinh chúng tôi đã giới thiệu đến bạn những bài thơ mang cảm xúc dàn trải. Tiếp nối mạch thơ đó nhũng bài thơ này cũng sẽ có cảm xúc tương tự. Là những xúc động về những con vật đã gắn bó thân thiết với mình, là những người rung động của người thi nhân. Tuy nhiên, chung quy, đó vẫn là những trải lòng của nhà thơ trước những khía cạnh của cuộc đời.

Ngày sinh của ngựa

Ngày ta sinh ra Nguyễn Huệ đã băng hà
Nên con-ngựa-tử-vi không người cưỡi
Ta sút chuồng phá bỏ yên cương
Lặng lẽ ruổi đời mình lên núi

Ngày ta sinh ra rừng không ai biết tới
Chỉ có cỏ cây hoa lá tầm thường
Ta đi đến đâu, chỗ ấy thành đại thụ
Đại thụ sinh rừng, rừng sinh nở mùi hương

Ngày ta sinh ra bầy rắn đã rung chuông
Định lấy nọc để phân ranh trời đất
Khí hạo nhiên ta dựng cứng bờm
Lấy nhân nghĩa để phân ranh lành độc

Chỉ có cô đơn mới đủ làm ta khóc
Tiếng khóc của ta là tiếng hí của người
Ta không biết ta là người hay ngựa
Chỉ một mình Nguyễn Huệ hiểu ta thôi!

Ngó lại tiền nhân

Với trí nhớ của Lê Quý Đôn
Cái đầu đội trời của Cao Bá Quát
Phảng phất Tú Xương chút mùi khinh bạc
Ta đem thân ta đùa giỡn với công hầu

Ta cấm “bể xanh hóa thành ruộng dâu”
Cho người có muối và cho tằm có lá
Ta cấm cửa những nhà thơ đon đả
Nguyễn Công Trứ làm quan chỉ thích được vi thần
Ta cấm cửa những nhà thơ kẻ cả
Nguyễn Khuyến về già tan hết mộng chăn dân

“Trường giang như kiếm lập thanh thiên”
Ta thương Chu Thần phải tuốt gươm làm giặc
Ta thương mặt trời bị chôn xuống đất
Cho lũ hủ nho nhà Nguyễn mặc hoàng bào
Ta thương mặt trăng gặp phải thời nguyệt thực
Cho lũ nịnh thần lốm đốm mọc như sao

Ta thương anh hùng ở “phố hàng Nâu”
Giả làm phỗng sành mặt mày lơ láo
Ta thương Trần Kế Xương giả say bên chén rượu
Không dám ngâm thơ sợ lộ cốt rồng
Ta thương bậc tú tài quân tử
Mượn áo giang hồ đùa lũ trạng tiểu nhân

Ta có lời xin lỗi Trần Tử Ngang
Hà tất phải “Độc sảng nhiên nhi thế hạ”
“Niệm thiên địa chi du du”, bạn niệm một mình thì phí quá
Ta chẻ đầu ta chia hết thảy mọi người
Thế gian này những kẻ bình thiên hạ
Có còn gan, đủ mật để rong chơi
Có giống Quát khắc thơ vào vách đá
Có như Xương nhét chữ xuống mông ngồi
Và có dám như ta, đọc những lời khí phách
Rồi rủ Hồ Xuân Hương chơi cờ tướng tay đôi!

Ngộ

Chợt kêu ba tiếng “ê sư phụ”
Ngẫm chưởng Kim Dung mà giật mình
Quân tử cố cùng thành tiểu tử
Can cớ chi ta lại bất bình
Thà làm đại mẹ Trương Vô Kỵ
Về kẻ lông mày cho Triệu Minh!

Nhắn Nguyễn Du

Mười tuổi,
Học và làm thơ
Năm hai mươi tuổi,
Giang hồ và yêu…
Ba mươi,
Trai gái đã nhiều
Gớm thay cái gã Thúy-Kiều-đàn-ông
Trót yêu động
Lỡ thương phòng
Mái chèo khiêu khích dòng sông Tiền Đường
Tuột quần,
Không sợ đoạn trường
Chỉ e một nỗi văn chương chết chìm
Nguyễn Du ơi, gặp Đạm Tiên
Nhắn giùm có gã nọ thèm chiêm bao

Nỗi buồn của một siêu nhân tí hon

Thông tấn xã Việt Nam thông báo theo tin nước ngoài:
Một thiếu niên tuổi mười lăm, người Ý
Không dùng bình ắc quy, không cần hệ tua bin
Không dùng đến sự tự hào của các nhà bác học
Đã tự tạo điện năng bằng cơ thể của mình

Chào chàng Prômêtê trên tờ Văn Hóa hàng tuần
Người có trái tim nồng nàn hạng nhất
Sợ hành tinh sắp sửa đóng băng
Cậu đem giấu mặt trời trong ngực
Mặt trời lửa luôn luôn có thực
Khác hẳn chiến tranh giả dối rình mò
Tuổi của cậu cần trò chơi ký ức
Diễn văn hàng ngày toàn bom đạn buồn so

Đêm cậu đọc truyện Anđecxen và sung sướng nằm mơ
Thấy chú lính chì cụt chân yêu cô búp bê rơm hàng xóm
Cậu không biết rằng tình ái của tự do
Thường bị bọn vua quan ăn trộm
Chiếc giường cậu nằm cháy bùng cơn tức giận
Những cầu chì nổ tung khi cậu đến gần
Tay cậu sờ vật gì cũng hồng lên thành lửa
Mà khói đã bắt đầu từ giấc mộng trẻ con

Cậu bé siêu nhân hay quái vật, bệnh nhân?
Mọi câu hỏi đổ xô về nước Ý
Đức Giáo Hoàng vẫn cúi đầu làm lễ
Tổng thống Rigân vẫn giống hệt mọi ngày
Tổng bí thư Andrôpôp vẫn chân đất chân mây
Dân thế giới vẫn ngóng cơm chờ áo
Nhưng nhờ cậu mà đời mang tính đạo
Kho bom hạt nhân cấm cậu lại hàng rào
Phi thuyền không gian không cho phép cậu nhìn lâu
Các nhà khoa học lớn sợ cậu giành sáng kiến
Chỉ có nhà văn nhờ cậu thêm kinh điển
Và các nhà thơ nhờ cậu biết thiên đàng
Jêsu từng nói một câu không tranh biện:
“Nước trời bao giờ cũng mở cửa đón trẻ con”

Nếu cậu dư dùng, chia tôi chút điện năng
Ở Việt Nam củi thời này như quế
Người thiếu củi dùng lưng tôi làm bệ
Nồi gạo sẽ sôi mà không phải chạy tiền
Khu vực nào tuần lễ cúp hai đêm
Tôi sẽ đến để lùa vào ánh sáng
Tôi còn nấu chín hết các thức ăn ở cửa hàng tươi sống
Để làm lương khô cho những kẻ đói dọc đường
Tôi sẽ cho điện giật bọn bất tài đang choán chỗ các cơ quan
Để chúng hiểu thế nào là buốt ngực
Nơi có trái tim mà chúng đành quăng mất

Cuối cùng tôi chia chút nhiệt lượng cho em
Hỡi cô gái có một ngàn bình ắc quy trong mắt
Ở một nơi nào lãng mạn về đêm
Chúng ta sẽ cháy thành than ly kỳ nhất!

Ông già bắt rắn

Đột nhiên uống rượu gặp ông già
Hai thằng đang thuộc loại không cha
Cha ta ngày trước chưa hành khất
Sao ông già xách bị thăm ta

Quá may chai rượu còn phân nửa
Ta nâng ly thù tạc bạn già
Đêm nay không xỉn mà như xỉn
Tiếng cười theo giọt lệ lăn ra

Không gặp nói chi, bằng đã gặp
Chiến tranh dứt sao “mô” còn đắp?
Mời bố cạn ly rồi cười khà
Chồm hổm coi đời thua con mắt

Ông già, thằng nhỏ cụng ly “túc”
Khè khè không kém rắn hổ mang
Thiên hạ cao tay bằng ngón út
Giang sơn thu lại vất trên bàn

Ông già kể:
Nếu ưng nhậu rắn
Mời mấy em lên núi một lần
Khô hổ khô trăn “qua” chất đống
Gọi là có dịp ngộ tri âm

Qua bắt rắn bằng dây thòng lọng
Khác thầy mo bắt rắn bằng bùa
Mãng xà cắt cổ, qua làm tiết
Xực vào là khoái chuyện mây mưa

Chưa hết, mới xong màn tiết rắn
Còn sáu món chờ anh hùng ẩm
Luộc, xào, lẩu, nướng, gỏi, cà ri
Anh hùng ẩm tửu anh hùng tận

Nhưng mấy em ơi, qua đã già
Cháu chắt thì đang thời khát sữa
Đàng nửa đêm băng núi đi xa
Nói dóc xuống Sài Gòn đòi nợ

Mà xuống đồng bằng, qua là hổ
Con thú làm sao có mái nhà
Trời thương cho ngủ ngoài xó chợ
Đêm về nước mắt tưởng sương sa

May mà gặp chú, giòng hảo hán
Mời cụng ly không sợ dơ bàn
Chỉ tiếc thiếu một khoanh khô rắn
Cắn vào quên nỗi sợ lang thang

Ông già xách bị chào hai đứa
Bố ơi, đất nước lắm ăn mày
Tụi con trúng mánh nhờ phụ nữ
Thời nay con gái dễ đưa cay

Thời nay con gái như con rắn
Đem nướng phơi khô nhậu đã đời
Tụi con giống bố thân hành khất
Thường xin tiền phụ nữ mua vui

Còn hơn ăn trộm bằng ngòi bút
Vua quan trăm kiểu hái ra tiền
Tụi con tính trời cho háo sắc
Ra phố thường ăn trộm trái tim

Mưa xuống, ba người không chỗ ở
Ông già bắt rắn đã đi xa
Riêng ta đi kiếm dây thòng lọng
Đợi nàng rắn cái lén đi qua!

Phản ứng sinh học

Chúng tát vào má phải của Jêsu
Jêsu chìa má trái
Chúng tát vào má ta bên phải
Ta không làm Jêsu
Ta tập trung một thế hệ căm thù
Để chìa ra… quả đấm!

Phố động

Từ giã biển một năm văn xuôi
Mười hai tháng thi ca, ba trăm sáu lăm ngày kịch nói
Ở đó ta làm diễn viên hay đến nỗi
Mọi con cua đều mọc đủ hai càng
Mọi con chim đều xoè ra hai cánh
Mọi con cá đều thở với hai mang

Ta làm diễn viên sân khấu bình dân
Người xem kịch chỉ cần mua chung rượu
Với ông già, ta đóng vai nhập tửu
Với trẻ con thì ta giả thánh hiền
Với phụ nữ, ta định làm gì vậy
Sao lại chàng ràng như gã Lã Phụng Tiên?

Từ giã biển một năm Điêu Thuyền
Mười hai tháng Thúy Kiều, ba trăm sáu lăm ngày Angiêlic
Làm anh hùng còn có thời thấm mệt
Huống chi ta làm đĩ đã rạc dài
Về thành phố mà mua thêm son phấn
Để thơ còn mình hạc với xương mai

Về phố mà xem chữ mọc như cây
Vườn mẫu giáo thành vườn ươm dũng sĩ
Kế hoạch nhỏ còn hơn làm anh chị
Tội chi xưng du đãng với biển kìa
Về phố phen này ta tìm giấy vụn
Ắt hẳn được bằng “dũng sĩ về khuya”

Về phố mà xem chữ lạnh như bia
Khà một hớp là được khen tiên tiến
Gái đẹp kinh thành đi đông như kiến
Dí gót chân trên chiếc cúp mà lùa
Về phố phen này lên đồ chững chạc
Ắt hẳn được quyền bán chúa, buôn vua

Về phố mà xem bạn cũ te tua
Tụ tập bất minh bàn toàn chuyện mánh
Đứa chơi nhạc, đứa vẽ tranh, đứa… rảnh
Kể tiếu lâm bậy bạ sống qua ngày
Ta mang chút sóng lòng về cho phố
Chưa như nhà thơ mà đã như thằng say

Ôi khi ta về đến phố phen này
Là kiếp đĩ lại trở về với động…

Quán khuyển

Sáng sớm nghe tiếng chó
Giữa trưa bén mùi cầy
Chiều bước vào quán cẩu
Chú tuất nằm đâu đây

Tiếng đồng quê là nai
Tiếng trong nghề là cớm
Gần mực thì chú đen
Gần đèn thì chú đốm

Thăm chú nhớ bánh tráng
Mới nhất bạch, nhì vàng
Nhâm nhi dăm xị đế
Mới tứ vằn, tam khoang!

Sinh nghi hành

Sinh nghi ta viết một bài hành
Vợ nghi chồng, em út nghi anh
Cha nghi con cái, bè nghi bạn
Thủ trưởng thì nghi hết ban ngành
Láng giềng dòm ngó nghi hàng xóm
Ngoài đường nghi phố chứa lưu manh
Ngay ta khi viết bài in báo
Cũng nghi mình kiếm chác công danh
Trời ơi, mọi chuyện sinh nghi thiệt
Chén kiểu thường nghi kỵ chén sành

Thời buổi công hầu như chén cứt
Thiếu chó, mèo ăn cũng rất nhanh
Mèo ăn cho chó leo bàn độc
Vừa sủa vừa nhai riết cũng rành
Trẻ con khát sữa ai cho bú
Vú mẹ gầy, sâu rúc nồi canh
Quang Trung bỏ núi Tây Sơn xuống
Hoảng hốt vì gương vỡ chẳng lành
Nguyễn Du chỉ một đêm dạo phố
Đoạn Trường ngồi viết lại Tân Thanh
Thuý Kiều phát triển nhiều như thế
Thảo nào đô thị hoá lầu xanh
Nhà tù phát triển nhiều như thế
Kẻ sĩ làm sao dám học hành
Ta làm thơ mà lòng đứt ruột
Suốt đời bao tử chạy loanh quanh
Lãnh tụ nói: đói quên nghi kỵ
Ơn ấy ngàn năm sáng sử xanh!

Sự nhẹ dạ của Nguyễn Trãi

Sử cho hay Nguyễn Trãi bị tru di
Cốt đạo nho mà không rành Khổng Tử
Thân chưa tu đã sớm bình thiên hạ
Trị quốc thua cái váy của đàn bà

Ta cũng mơ làm ông tướng Bình Ngô
Tưởng thời này khác thời xưa chúa đất
Ngờ đâu minh quân chỉ yêu mến công thần
Lúc hạt gạo vẫn còn nguyên hạt thóc

Gạo thành cơm vốn dành cho hoàng tộc
Lúa nổi, thóc trôi đám tiện dân nghèo
Nghĩ mà thương những anh chàng đánh giặc
Tuổi về hưu còn mài kiếm trăng treo

Ta đốt binh thư ra ngủ chuồng heo
Sợ sự thông thái làm mình mê nghiệp bá
Rồi lỡ tay đi cướp ấn công hầu
Mùi cứt lợn lại chồng lên lịch sử

Chẳng thà một lòng quăng con chủy thủ
Ngồi khạc thơ coi lũ cá hóa rồng
Kìa, Nguyễn Công Trứ chưa quên tục ngữ
“Cùng thì tắc biến, biến thì thông”

Tâm sự của người máy

Chào các đồng đội năm 2000
Các người máy Đức, Nga, Nhật, Mỹ…
Chúng ta ngoại hạng về sinh lý
Không cần đàn ông, bất chấp đàn bà
Chúng ta không thuộc quá trình ở giường để được sinh ra
Hưởng khoái lạc rồi lại chui xuống đất
Chúng ta không cần hoảng hốt vì sự cả tin Chúa, Phật
Tôn giáo của chúng ta không cầu cứu nhang đèn
Thời đại của chúng ta hết sức IBM
Chữ “em” vật lý khác bảo sanh Từ Dũ
Chúng ta không sinh ra từ chín tháng mười ngày đầy lo sợ
Không điều trị thuốc thang, không nghiện ngập rượu chè
Chúng ta không tư hữu cho mình, dù chỉ một vé xi nê
Nói đứng đắn là không cần giải trí
Ở đâu có chúng ta là ở đó không có đĩ

Đĩ thõa thuộc về loài người
Loài người đã hơn gì chúng ta: lũ người máy sình hơi
Tuổi thọ chỉ nằm trên lý thuyết
Lúc no bụng chúng bắt đầu nói triết
Lúc đói meo chúng thiết lập trại hòm
Chúng đánh đòn đồng loại chúng bằng bom
Và dỗ ngọt chỉ bằng vài lon gạo
Chúng vừa khát máu lại vừa vờ quý máu

Máu xa lạ với chúng ta
Không có hồng huyết cầu, chúng ta từ kim loại sinh ra
Chúng ta khóc bằng một trăm quốc tịch
Ranh giới quốc gia của loài người là một cái gì vô ích
Thân thể chúng ta mang tiếng nói đồng bào
Trí tuệ chúng ta cùng lên xuống một cầu dao
Và nắm đấm có cùng chung mạch điện

Chúng ta sống độc thân, điều này bất biến
Không tòa án ly hôn, không xô xát gia đình
Chủ nhân tạm thời của chúng ta: loài người nham hiểm
Chủ nghĩa thì nhiều mà thật hiếm văn minh!

Tế Cao Bá Quát

Thiên hạ chữ nghĩa bốn bồ
Mình ông giữ đến hai bồ, ớn chưa

Được một bồ, giặc thành vua
Ngốn hai bồ chữ, ông thua nghiệp thầy

Học trò người ngợm dăm tay
Chọc con chó cái Quốc Oai sủa buồn

Trường giang như kiếm… lìa nguồn
Đôi hàng xích sắt bước… vương chân rồi

Ba hồi trống giục, ông ơi
Bao giờ châu chấu rợp trời bay cao

Thơ bán cá

Đến nhà gặp bạn hiền bán cá
Cá rô, cá sặc, cá thòi lòi
Mà ta thì vốn thằng láu cá
Thấy cá là chỉ muốn nướng trui

Thấy cá là lại thèm một xị
Ít ly i lít với bạn hiền
Cuộc sống chẳng qua toàn mộng mị
Ma quỷ còn đá cá thần tiên

Vậy thì ta chính là ma quỷ
Bắt cá hai tay thú lẫn người
Vậy thì bạn chính là tiên thánh
Bán cá cần chi sợ hổ ngươi

Trên thớt, cá thách người dám cá
Vây giương mắt trợn nhớ ao hồ
Nếu ta nằm thớt như tôm cá
Đã chắc gì dám nhớ tự do

Tự do bị đắm ngay trên cạn
Bạn ta thành cá mắm chợ đời
Vua quan xách giỏ đi mua bán
Mắt bạn buồn như mắt cá tươi

Mắt bạn buồn như bầy cá lóc
Nhớ kênh thương rạch đến bao giờ
Mắt vua chúa như bầy cá mập
Phơi nắng bao giờ mới hết khô

Tại bạn lắm nghề nên lắm nghiệp
Hết bán gạo xong đến bán nhà
Bán nhà đâu sướng bằng bán cá
Xưa Thúy Kiều còn phải bán “bar”

Bán bar thì vốn nòi con gái
Gà trống nuôi con bán cái gì
Chẳng thà bán cá hơn bán nước
Bán lỗ dư mồi nhậu mới nguy

Đói bụng, ca ngay bài con cá
Sẽ được no hơi: cá hóa rồng
Mấy ai đã dám xưng vương bá
Nếu thiếu thời không vượt vũ môn?

Thơ giặt đồ

Mới đầu ta định làm thơ
Sau cùng cảm thấy giặt đồ hay hơn

Sống như Hàn Tín lòn trôn
Hăm bốn chữ cái nuôi mồm không xong
Ra đường sạch giữa đám đông
Về nhà đóng kín thư phòng thấy dơ

Tắm nhiều lưng vẫn trơ trơ
Tốn bao nước rửa, bàn cờ vẫn xoay

Chi bằng sẵn áo quần đây
Ta dồn cái sạch bên ngoài vào trong
Sá gì một chút xà phòng
Mà đi phản bội tấm lòng chậu thau

Nắng lên phơi áo công hầu
Đợi khô, đóng kịch, biết đâu thành người?

Thơ hội hoạ

Làm thơ mà quậy toàn họa sĩ
Là “Thi hữu họa, họa hữu thi”
Ai dám bảo đó điều cấm kỵ
Ngày xưa Lý Bạch quậy Vương Duy

Lý Bạch quậy Vương Duy còn đỡ
Ta nâng ly toàn đụng dân gầm
Mỗi tên cầm cọ chừng dăm vợ
Nói gì tiểu thiếp đến chào sân

Mỗi tên cầm cọ dăm người mẫu
Chữ mẫu nghe đâu giống mẹ hiền
Các em làm mẫu, ta làm phụ
Phụ mẫu kề nhau dễ đảo điên

Mà cật vấn chi nhau chữ “sex”
Picasso biết được mất lòng
Dali biết được đâm xích mích
Họa pháp làm sao cọ khỏi run?

Cọ run thì cũng như ngòi viết
Người mẫu nàng thơ có khác gì
Có em, trường phái đều thua hết
Tranh cởi trần, chữ cởi dâm thi

Đọc dâm thi chỉ cần mảnh giấy
Xem tranh phải ngó lại túi tiền
Tội nghiệp bạn chọn nghề quý phái
Gỗ, lụa, màu… giá rẻ vài thiên

Ơi Khôi, Trung, Đệ, Trường, Khai, Phước
Hội họa ngày nay xuống chợ trời
Tranh ảnh quốc doanh bày như rác
Gác cọ, mình đi uống rượu chơi!

Thơ rượu

Đầu đuôi bạn mời ta uống rượu
Kể tiếu lâm chơi, cười khan chơi
Cần chi phải bồ đào mỹ tửu
Xưa nay ai đã kỷ nhân hồi…

Xây chừng bàn rượu dăm ba đứa
Nhìn nhau chợt hiểu sắp sương sương
Đứa nào lưng cũng còng như ngựa
Làm sao mà không cạn hồ trường

Thì chí của ai, thằng đó biết
Riêng chí của ta, ta mỏi mệt
Chí lớn chí nhỏ đổ đầy ly
Khí phách chuyền một vòng cạn hết

Hỏi ai đã sống mà không chết
Uống rượu nhiều khi chết đã đời
Uống rượu nhiều khi thèm chết đứng
Cho Thúy Kiều khóc tủi thân chơi

Uống rượu nhiều khi như Từ Hải
Nhiều khi cứ tưởng mọc râu hùm
Sực nhớ trời không sinh hàm én
Vậy mà cứ khoái chuyện biên cương

Vậy mà cứ khoái làm tráng sĩ
Giục ngựa vung gươm cười khà khà
Ờ được làm vua, thua làm giặc
Họa hoằn chết xuống cũng làm ma

Uống nhiều thì trở thành Tản Đà
Lai rai thì giống “chị em ta”
Uống mà biết rít thì thành chuột
Khoét cửa cơ quan cũng lắm quà

Thói thường uống rượu hay nhắc gái
Hảo hán đến đâu cũng phải ghiền
Làm gì có chuyện con gà mái
Đẻ trứng mà không bị mất “din”

Lúc này thì nấu sử sôi kinh
Sách vở thánh hiền bay đâu mất
Nghĩ phục tài Vô Kỵ sư huynh
Dê hết Triệu Minh, Chu Chỉ Nhược

Coi, mặt mũi chúng ta đều “đực”
Rượu thánh, mồi tiên, tình ái tục
Công danh ngần ấy tuổi có gì
Tiếng cười xót xa ngang tiếng khóc

Mà bạn ta trời sinh háo sắc
Gặp đào là tính chuyện lửa rơm
Ngặt nỗi cái cười quen khinh bạc
Nên các em đôi lúc vẫn gờm

Mà các em trời sinh đẹp gái
Mắt lá dăm ngọt quá đường phèn
May phước cũng còn hương giống cái
Để rượu nồng uống đỡ vô duyên

Không xỉn nhưng mà hơi lạng quạng
Nên các em hãy cố ngậm ngùi
Nếu thấy ta đọc thơ hào sảng
Yêu cầu cả đám cạn ly coi!

Trên đây là những bài thơ tiếp theo nằm trong tập “Thơ đời” Bùi Chí Vinh mà chúng tôi muốn giới thiệu với bạn. Các bài thơ này không đi theo một mạch cảm xúc cố định nào cả. Mà nguồn cảm hứng của các bài thơ này chính là sự xúc động, nảy sinh ý thơ trước những khía cạnh, những gì tác giả mắt thấy tai nghe. Và cũng đừng quên theo dõi chùm thơ “Thơ đời” Bùi Chí Vinh phần cuối mà chúng tôi sẽ giới thiệu trong bài kế tiếp bạn nhé!